بادام یکی از درختان هسته دار یا میوه خشک است که ارزش غذایی فراوانی دارد. گیاه شناسان وطن اصلی بادام را ایران میشناسند. از نظر سطح زیر کشت، این درخت در ایران مقام ششم جهان را دارا میباشد که بیشترین سطح زیر کشت این درخت در ایران به ترتیب در استان های خراسان، فارس، آذربایجان شرقی، یزد، کرمان، اصفهان و چهارمحال بختیاری میباشد. درخت بادام از ۴۰۰۰ سال پیش از میلاد مسیح تاکنون روی کره زمین یافت میشود. این درخت بومی آسیای مرکزی و جنوب غربی است و در دهه ۱۸۴۰ به کالیفرنیا نیز معرفی شد. مغز بادام با نام علمی prunes dolcis برای استفاده در غذاها، شکلات، آبنبات و شیرینی جات و همچنین روغن فرآوری شده کاربرد دارد. این گیاه نسبت نزدیکی با درختان میوه مانند هلو، گیلاس، آلو و زردآلو دارد، مانند سایر اعضای این خانواده از گیاهان، به عنوان میوه ای خوشمزه و مغذی قابلیت اضافه شدن به باغ های مختلف را دارد. درخت بادام هنگام گلدهی، قابلیت های یک گیاه زینتی را به نمایش می گذارد که حدود ۱۰ تا ۱۵ فوت ارتفاع دارد و در اوایل بهار با گل های معطر صورتی و سفید پر میشود. نهال بادام ارقام گوناگونی دارد که بهترین ارقام نهال بادام عبارتند از:
۱. بادام فرانیس: برای نخستین بار در فرانسه به بار نشست. یک رقم دیرگل و پربازده است. این بادام پوست خشک کاغذی دارد و پوست سبز خود به راحتی جدا میشود. در هر هکتار میتوان ۵۰۰ نهال کاشت. ۴۰ درصد وزن آن را مغز آن تشکیل میدهد.
۲. بادام آذر: این نهال دیرگل است. از پیوند نژادهای بادام ایتالیا و بادامی با زادگاه فرانسوی تشکیل شده است. باردهی و کیفیت مطلوبی دارد. از سه سالگی شروع به باروری میکند، تا ۴۰ سال باروری اقتصادی دارد. مقاومت مناسبی در برابر سرما و یخبندان دارد.
۲. بادام سهند: در مناطقی مانند شهرستان میاندوآب ایران یافت میشود. به بادام جان سخت نیز شناخته میشود. در برابر سرما مقاومت بالایی دارد. در مناطق معتدل و کوهستانی به سادگی کشت میشود. مغز شیرین و تیره رنگ دارد و ۳۰ درصد وزن آن را مغز آن تشکیل داده است.
۳. بادام سنگی: در برابر کم آب مقاومت بالایی دارد. باروری مناسبی دارد. پوست چوبی آن سنگی، ضخیم و بسیار سفت است. مغز آن تیره رنگ و بسیار شیرین است.
۴. بادام یلدا: این نهال اصلاح شده و غیر بومی است. منشا آن کشور آمریکاست. میان گل است. در مناطق کوهپایه ای و معتدل کاشته میشود. پوست چوبی و نازک و کاغذی دارد. عمر مفید آن ۳۵ سال است.
۵. بادام شاهرودی: از مشهور ترین ارقام بادام در ایران است. یک بادام نیست خود ۲۱ رقم بادام را تشکیل میدهد و همه آن ها بومی ایران هستند. نسبت مغز به پوسته پایین است. نوع نارس این بادام به نام چاقاله است.